Trực quan hóa “5 quy tắc” giúp giảm sử dụng sai: Kinh nghiệm thực tế ngăn ngừa tai nạn ngã từ thang và thang chữ A

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của các ngành sản xuất, xây dựng và logistics tại Việt Nam, “quản lý an toàn” tại hiện trường đã trở thành vấn đề quan trọng hàng đầu đối với các doanh nghiệp. Đặc biệt, các vụ tai nạn rơi ngã khi làm việc trên cao vẫn chiếm tỷ lệ cao trong các vụ tai nạn lao động, và phần lớn trong số đó bắt nguồn từ việc sử dụng sai cách “thang” và “thang gấp”.

Chắc hẳn các nhà quản lý an toàn và nhân viên mua hàng tại hiện trường đang phải đau đầu với câu hỏi: “Mặc dù đã đào tạo an toàn, nhưng tại sao tai nạn vẫn không giảm?”. Phần lớn nguyên nhân nằm ở các cuốn sổ tay hướng dẫn phức tạp chỉ toàn chữ, hoặc “một loạt các điều cấm” không được truyền đạt một cách trực quan đến công nhân tại hiện trường.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích “5 quy tắc giảm thiểu việc sử dụng sai cách” do Hasegawa Việt Nam đề xuất. Bằng cách áp dụng vào hiện trường các tiêu chuẩn an toàn cụ thể, mang tính trực quan và dễ nhớ như “Nguyên tắc 3 điểm tựa”, “Quy tắc 4:1”, “Quy tắc khóa thắt lưng” – vốn cũng được OSHA (Cơ quan Quản lý An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Hoa Kỳ) và Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản khuyến nghị, chúng tôi cung cấp các bí quyết thực tiễn nhằm giảm thiểu đáng kể lỗi do con người, bảo vệ tính mạng công nhân và uy tín của doanh nghiệp.

Trong tai nạn lao động, việc rơi ngã từ thang hoặc thang gấp rất dễ xảy ra do sự chủ quan rằng “chỗ này thấp nên chắc không sao”, dẫn đến vô số các trường hợp để lại di chứng nghiêm trọng hoặc tai nạn tử vong. Khi so sánh các thống kê tai nạn lao động mới nhất của Việt Nam và Nhật Bản, có thể thấy đây là một vấn đề phổ biến vượt ra khỏi biên giới quốc gia.

Hộp dữ liệu dưới đây là những con số thực tế về các vụ tai nạn rơi ngã, dựa trên thông tin sơ cấp do các cơ quan công quyền của cả hai quốc gia công bố.

Dữ liệu chính: Thống kê về tai nạn lao động và tai nạn rơi ngã tại Nhật Bản và Việt Nam

Nguồn trích dẫn: Thống kê tai nạn lao động của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản

Trong các quy định về an toàn vệ sinh lao động, theo nguyên tắc, chiều cao từ 2,0 mét trở lên được định nghĩa là “làm việc trên cao” và bắt buộc phải đeo dây đai an toàn (thiết bị chống rơi ngã). Tuy nhiên, phần lớn thang gấp và thang được sử dụng thường xuyên tại hiện trường có chiều cao khoảng 1,0 mét đến 1,5 mét. Chính “độ cao lỡ cỡ” này là nguyên nhân lớn nhất làm giảm đi sự cảnh giác của công nhân.

Nếu một người rơi từ độ cao 1,5 mét xuống sàn bê tông, tốc độ khi đầu đập xuống sàn sẽ đạt khoảng 22km/h. Nếu không đội mũ bảo hộ (mũ bảo hiểm), lực va đập này là quá đủ để gây nứt sọ hoặc giập não.

Hơn nữa, khi tìm hiểu nguyên nhân cốt lõi của các vụ tai nạn, số lượng do lỗi con người (những sai sót do sự bất cẩn hoặc ảo giác của con người) phát sinh từ “thói quen” chiếm tỷ lệ áp đảo so với các khiếm khuyết của thiết bị. Những hành vi nguy hiểm đã trở thành thói quen hàng ngày (sự bình thường hóa việc xem nhẹ an toàn) như “chỉ cần vươn tay một chút là tới” hay “leo lên mà vẫn cầm theo đồ sẽ nhanh hơn” có thể dẫn đến hậu quả phải trả một cái giá chí mạng vào một ngày nào đó. Chính vì vậy, “những tiêu chuẩn rõ ràng mà bất cứ ai tại hiện trường cũng có thể đánh giá bằng mắt thường” là điều vô cùng cần thiết.

Tại Hasegawa Việt Nam, chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc cung cấp các thiết bị leo trèo chất lượng cao, mà còn thúc đẩy việc phổ biến “5 quy tắc” dưới đây như một phần mềm (giáo dục an toàn) để phát huy tối đa hiệu suất của phần cứng. Những quy tắc này đóng vai trò như một cơ chế an toàn fail-safe (cơ chế đảm bảo an toàn ngay cả khi thao tác sai), giúp công nhân đánh giá khách quan tư thế của bản thân và ngăn ngừa nguy hiểm từ trước.

Quy tắc 1: Nguyên tắc 3 điểm tựa (Luôn giữ tiếp xúc 3 điểm bằng tay và chân)

Đây là tiêu chuẩn an toàn quốc tế cơ bản nhất khi leo lên và xuống thang. Quy tắc này yêu cầu trong 4 chi của con người (hai tay và hai chân), luôn phải giữ 3 điểm là “hai chân và một tay” hoặc “hai tay và một chân” tiếp xúc chắc chắn với các bậc thang (bước chân) hoặc thân thang. Nhờ đó, trong trường hợp vạn nhất 1 điểm bị trượt, 3 điểm còn lại vẫn có thể nâng đỡ trọng tâm cơ thể và ngăn ngừa rơi ngã.

Quy tắc 2: Quy tắc 4:1 (Tỷ lệ vàng của góc nghiêng 75 độ)

Đây là quy tắc về góc lắp đặt khi sử dụng thang tựa. Thang được đặt với tỷ lệ khoảng cách từ chân tường đến chân thang là “1” so với chiều cao đến điểm tiếp xúc trên tường là “4”. Ví dụ, khi đặt thang ở vị trí cao 4,0 mét, chân thang sẽ được đặt cách tường 1,0 mét. Với tỷ lệ này, góc của thang sẽ đạt mức ổn định nhất về mặt cơ học là khoảng 75 độ. Nếu góc thoải hơn, chân thang dễ bị trượt (slip); nếu quá dốc, nguy cơ lật ngược về phía sau (tipping over) sẽ tăng cao.

Quy tắc 3: Quy tắc khóa thắt lưng (Giữ trọng tâm nằm giữa hai trục thang)

Đây là quy tắc nhằm ngăn ngừa tình trạng lật ngã do “rướn người” trong quá trình làm việc. Cần luôn chú ý giữ cho khóa thắt lưng của quần áo bảo hộ (hoặc rốn) nằm giữa hai thanh trụ của thang hoặc thang gấp. Vì trọng tâm của con người nằm ở quanh rốn, nên nếu vươn tay quá xa khiến khóa thắt lưng vượt ra khỏi thanh trụ (sang trái hoặc phải khoảng 30 cm trở lên), toàn bộ trọng tâm sẽ chệch khỏi mặt chân đế nâng đỡ, khiến cả người và thang gấp bị lật ngang. Nếu không với tới, nguyên tắc sắt là không được làm biếng, mà phải trèo xuống và di chuyển thang gấp đến vị trí phù hợp.

Quy tắc 4: Tuyệt đối không đứng lên bậc trên cùng (bề mặt trên cùng)

Bề mặt phẳng ở vị trí cao nhất của thang gấp (mặt trên cùng) là không gian để đặt dụng cụ, không phải để người đứng lên. Nếu đứng trên mặt trên cùng này, sẽ không có cấu trúc nào hỗ trợ đầu gối hay cẳng chân, và chỉ cần mất thăng bằng một chút là sẽ bị rơi ngã. Để làm việc an toàn, bắt buộc phải đứng ở bậc thứ 2 tính từ trên xuống (vị trí cách điểm trên cùng khoảng 60 cm) hoặc thấp hơn, và tỳ cẳng chân vào bậc phía trên để giữ ổn định cơ thể.

Quy tắc 5: Nguyên tắc rảnh hai tay (Cấm mang vác đồ khi leo trèo)

Đây là quy tắc cấm việc di chuyển trong khi một tay cầm dụng cụ hoặc vật liệu khi leo lên hoặc xuống thang. Nếu vi phạm quy tắc này, “Nguyên tắc 3 điểm tựa” đã đề cập ở trên sẽ không thể thực hiện được về mặt vật lý. Các dụng cụ cần thiết phải được cất trong đai đựng dụng cụ chuyên dụng (túi đeo hông), hoặc dùng dây thừng để kéo lên sau (hoist). Ngoài ra, cũng cần hiểu rõ rằng tải trọng sử dụng tối đa của thang (100kg đối với sản phẩm thông thường, 130kg đối với loại dùng cho công nghiệp) bao gồm “trọng lượng của công nhân + tổng trọng lượng của các trang bị và dụng cụ mang trên người”.

Tại một kho vận tải quy mô lớn của nước ngoài ở tỉnh Bình Dương, miền Nam Việt Nam (với khoảng 500 nhân viên), các vụ tai nạn ngã nhỏ từ thang gấp trong quá trình lấy hàng (picking) hàng ngày xảy ra từ 3 đến 5 vụ mỗi năm.

Before (Trước khi áp dụng):

Sổ tay an toàn trước đây được viết bằng tiếng Việt với các đoạn văn dài và không được công nhân tại hiện trường đọc kỹ. Để “nhanh chóng hoàn thành công việc”, các hành vi nguy hiểm như đứng lên bậc trên cùng và lấy hàng với tư thế không tự nhiên diễn ra rất phổ biến.

Action (Giải pháp):

Đồng thời với việc giao sản phẩm cho công ty này, Hasegawa Việt Nam đã dán các áp phích về “5 quy tắc” sử dụng nhiều hình minh họa và biểu tượng tại nhiều vị trí trong khu vực làm việc. Thêm vào đó, chúng tôi đã tổ chức “Buổi đào tạo an toàn học qua thị giác” kéo dài 5 tiếng cho các giám sát viên tại hiện trường, thiết lập một ngôn ngữ chung dễ hiểu: “Khóa thắt lưng ra ngoài vạch là bị loại ngay (Out)”.

After (Sau khi áp dụng):

Trong suốt 1 năm kể từ khi thực hiện đào tạo cho đến nay, các vụ tai nạn rơi ngã liên quan đến thang gấp đã hoàn toàn bằng không (giảm 100%). Hơn nữa, do giảm thiểu việc làm việc trong tư thế gượng ép và quy trình di chuyển thang gấp một cách hợp lý được tuân thủ nghiêm ngặt, dẫn đến kết quả phụ không ngờ tới là sự mệt mỏi của công nhân được giảm bớt và hiệu suất công việc lấy hàng tăng khoảng 15%.

Dù có thực hiện triệt để các quy tắc an toàn tuyệt vời đến đâu, nhưng nếu bản thân độ bền của thiết bị được sử dụng không đủ thì vẫn không thể ngăn chặn được tai nạn. Hasegawa (Hasegawa Kogyo) là nhà sản xuất thang gấp và thang hàng đầu với hơn 60 năm lịch sử tại Nhật Bản.

Các sản phẩm dành cho đối tượng chuyên nghiệp mà công ty chúng tôi cung cấp tại thị trường Việt Nam đều vượt qua các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Nhật Bản như JIS (Tiêu chuẩn Công nghiệp Nhật Bản: JIS S 1121 v.v.) và nhãn hiệu SG (Hiệp hội An toàn Sản phẩm), hoặc đã trải qua các bài kiểm tra chất lượng tương đương. Ví dụ, đối với các sản phẩm bảo đảm tải trọng tối đa 130kg, chúng tôi tiến hành kiểm tra tải trọng tĩnh với mức tải gấp nhiều lần con số đó, cũng như thực hiện bài kiểm tra độ mỏi khắc nghiệt (kiểm tra lặp lại) bằng cách tạo lực tác động liên tục lên các bậc thang hơn 30.000 lần tại nhà máy của công ty, chứng minh độ bền bỉ có thể chịu được việc sử dụng khắc nghiệt tại hiện trường.

Để đáp ứng môi trường làm việc đa dạng tại Việt Nam, Hasegawa Việt Nam không chỉ bán các sản phẩm có sẵn mà còn nhận đặt hàng theo yêu cầu (order-made) phù hợp với điều kiện của từng hiện trường. Ví dụ, đối với các nhà máy có hệ thống đường ống phức tạp đan xen, chúng tôi có thể thiết kế và sản xuất các bục làm việc và giàn giáo thiết kế riêng có khả năng điều chỉnh độ cao tới từng milimét (bước 5mm).

Ngoài ra, hệ thống hỗ trợ sau giao hàng của chúng tôi cũng rất hoàn thiện. Với đội ngũ nhân viên song ngữ tiếng Việt và tiếng Nhật luôn thường trực, chúng tôi cung cấp các hướng dẫn sử dụng sản phẩm đúng cách bằng nhiều ngôn ngữ, trực tiếp thực hiện việc trình diễn và hỗ trợ giáo dục an toàn cho công nhân địa phương. Vượt qua rào cản ngôn ngữ, với tư cách là người bạn đồng hành giúp cắm rễ “chất lượng an toàn” của Nhật Bản vào các hiện trường tại Việt Nam, chúng tôi nhận được đánh giá cao từ rất nhiều doanh nghiệp Nhật Bản và địa phương.

Tai nạn rơi ngã khi làm việc trên cao tuyệt đối không phải là “sự xui xẻo không thể tránh khỏi”. Những mối nguy hiểm tiềm ẩn tại hiện trường có thể được ngăn ngừa một cách chắc chắn bằng cách tuân thủ triệt để 5 quy tắc mang tính trực quan: “Nguyên tắc 3 điểm tựa”, “Quy tắc 4:1”, “Quy tắc khóa thắt lưng”, “Cấm sử dụng bậc trên cùng” và “Nguyên tắc rảnh hai tay”.

Tuy nhiên, một môi trường làm việc an toàn không thể hoàn thiện chỉ bằng các quy tắc. Chỉ khi kết hợp được hai yếu tố: “những quy tắc mà công nhân có thể tuân theo một cách trực quan” và “những thiết bị đáng tin cậy tuyệt đối không bị hỏng hóc hay trượt ngã”, thì sự an toàn và vệ sinh lao động thực sự mới được thiết lập.

Hasegawa Việt Nam sẽ hỗ trợ mạnh mẽ nỗ lực hướng tới mục tiêu không có tai nạn lao động của quý công ty thông qua các thiết bị leo trèo với chất lượng vượt trội và dịch vụ hỗ trợ đào tạo an toàn đứng từ góc nhìn của người làm tại hiện trường. Nếu quý vị cảm thấy dù chỉ một chút lo lắng về môi trường giàn giáo hoặc các biện pháp an toàn hiện tại, xin đừng ngần ngại liên hệ ngay với Hasegawa Việt Nam. Đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp của chúng tôi sẽ lắng nghe những thách thức tại hiện trường và đề xuất các sản phẩm cũng như giải pháp an toàn tối ưu nhất.